Safra kesesi iltihabı, tıpta kolesistit olarak adlandırılan ve çoğunlukla safra kesesi taşlarına bağlı gelişen bir hastalıktır. Safra kesesinin çıkış kanalının taş tarafından tıkanması sonucunda safranın akışı engellenir. Bunun sonucunda safra kesesinde basınç artar, iltihap gelişir ve tedavi edilmediğinde enfeksiyon gibi daha ciddi sorunlar ortaya çıkabilir.
Safra kesesi iltihabı, ani başlayan şiddetli karın ağrısıyla kendini gösterebilir ve zamanında tedavi edilmediğinde acil cerrahi gerektirebilen bir tabloya dönüşebilir.
Safra kesesi, karaciğer tarafından üretilen safrayı depolayan ve yemeklerden sonra ince bağırsağa gönderen küçük bir organdır. Safra kesesinin çıkış kanalının taş nedeniyle tıkanması, safranın içeride birikmesine ve kesenin iltihaplanmasına neden olabilir.
Vakaların büyük çoğunluğunda neden safra kesesi taşıdır. Daha nadir olarak ağır enfeksiyonlar, travmalar veya uzun süre yoğun bakım tedavisi gören hastalarda taş olmadan da safra kesesi iltihabı gelişebilir.
En sık neden safra kesesi taşlarıdır. Taşın safra kesesinin çıkışını tıkaması, iltihaplanma sürecini başlatır.
Riski artırabilen diğer faktörler şunlardır:
- Safra kesesi taşlarının varlığı
- Kadın cinsiyet
- İleri yaş
- Obezite
- Diyabet
- Hızlı kilo kaybı
- Uzun süreli açlık
- Gebelik
- Yoğun bakım hastalarında görülen ciddi sistemik hastalıklar
Safra kesesi iltihabı, sıradan bir hazımsızlık şikâyetinden farklıdır. Ağrı genellikle daha şiddetlidir ve uzun sürer.
En sık görülen belirtiler şunlardır:
- Sağ üst karın bölgesinde başlayan şiddetli ağrı
- Ağrının sağ omuza veya sırta yayılması
- Ateş
- Bulantı ve kusma
- Karında hassasiyet
- İştahsızlık
- Derin nefes alırken ağrının artması
Bazı hastalarda safra yolları da etkilenirse sarılık gelişebilir.
Tanıda hastanın öyküsü ve fizik muayenesi büyük önem taşır.
Tanıyı desteklemek için şu yöntemlerden yararlanılır:
- Karın ultrasonografisi
- Kan testleri
- Bilgisayarlı tomografi
- Manyetik Rezonans Kolanjiyopankreatografi (MRCP)
Ultrasonografi, safra kesesi taşlarını ve iltihap bulgularını göstermede ilk tercih edilen görüntüleme yöntemidir.
Tedavi, hastanın genel durumu ve iltihabın şiddetine göre planlanır.
İlk aşamada;
- Damar yoluyla sıvı tedavisi
- Ağrı kontrolü
- Gerektiğinde antibiyotik tedavisi
uygulanabilir.
Ancak iltihabın temel nedeni çoğu zaman safra taşı olduğu için kalıcı tedavi, safra kesesinin cerrahi olarak çıkarılmasıdır (kolesistektomi).
Günümüzde uygun hastalarda ameliyatın, iltihabın başladığı ilk günlerde yapılması hem iyileşme sürecini hızlandırabilir hem de tekrar eden atakların önüne geçebilir.
Safra kesesi iltihabının tedavisinde en sık uygulanan yöntem laparoskopik (kapalı) safra kesesi ameliyatıdır.
Bu yöntemde karın duvarına açılan küçük kesilerden kamera ve cerrahi aletler yerleştirilerek safra kesesi çıkarılır.
Kapalı cerrahinin sağladığı başlıca avantajlar:
- Daha küçük cerrahi kesiler
- Daha az ameliyat sonrası ağrı
- Daha kısa hastanede kalış süresi
- Günlük yaşama daha hızlı dönüş
İltihabın çok ilerlediği veya anatomik yapının güvenli cerrahiye izin vermediği bazı durumlarda açık cerrahi gerekebilir.
Safra kesesi iltihabı tedavi edilmediğinde ciddi komplikasyonlara yol açabilir.
Bunlar arasında:
- Safra kesesinde gangren gelişmesi
- Safra kesesinin delinmesi
- Karın içi enfeksiyon (peritonit)
- Safra yollarının iltihabı
- Sepsis
- Pankreatit
Bu nedenle özellikle ateş ve uzun süren karın ağrısı ile birlikte görülen şikâyetlerin ihmal edilmemesi gerekir.
Aşağıdaki belirtiler varsa vakit kaybetmeden bir genel cerrahi uzmanı tarafından değerlendirilmeniz önemlidir:
- Sağ üst karında birkaç saatten uzun süren şiddetli ağrı
- Ateş ve titreme
- Bulantı ve kusmanın devam etmesi
- Ciltte veya göz aklarında sararma
- Koyu renkli idrar
- Şiddetli karın hassasiyeti
Bu belirtiler, safra kesesi iltihabının ilerlediğini veya safra yollarının da etkilendiğini gösterebilir.
Merak edilenler
Sık Sorulan Sorular
Antibiyotik tedavisi enfeksiyonun kontrol altına alınmasına yardımcı olabilir. Ancak iltihabın nedeni çoğunlukla safra taşı olduğu için tek başına antibiyotik kalıcı bir çözüm sağlamaz. Hastanın durumuna göre cerrahi tedavi gerekebilir.
Her hasta için aynı yaklaşım geçerli değildir. Ancak akut kolesistit tanısı alan birçok hastada, uygun koşullar sağlandığında erken dönemde yapılan cerrahi tedavi önerilmektedir.
Safra kesesi yerinde kaldığı sürece iltihap atakları tekrar edebilir. Bu nedenle uygun hastalarda safra kesesinin alınması, yeni atakların ve olası komplikasyonların önlenmesini sağlar.
Hayır. Safra kesesi taşı bir hastalık nedenidir; safra kesesi iltihabı ise çoğu zaman bu taşların yol açtığı bir komplikasyondur. Safra taşı olan herkesde iltihap gelişmez, ancak taşlar iltihap riskini artırır.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi kararı, hekim muayenesi ve gerekli tetkikler sonrasında kişiye özel olarak verilir.
Sorularınız mı var?
Şikâyetleriniz ve tetkik sonuçlarınız için değerlendirme randevusu oluşturabilirsiniz.
